Interview met Raoul Kleppe, medior adviseur aquatische ecologie

Met de overname van het bedrijf KBTS (gespecialiseerd in onderwatercameratechnologie) voegde ATKB begin 2026 een nieuwe techniek toe aan het onderzoeksarsenaal. Aquatisch ecoloog Raoul Kleppe houdt zich samen met collega’s bezig met de plaatsing van de onderwatercamera’s, analyse van de beelden en de doorontwikkeling van deze techniek. 

Hoe was het om aan de slag te gaan met deze cameratechnologie na de bedrijfsovername van KBTS?

,,De eerste plaatsing van een onderwatercamerabox na de uitdagende startfase was een mooi moment. Met deze techniek zien we het natuurlijke gedrag van dieren onder water zonder dat we hen hiervoor hoeven te vangen. Win-win voor ons en de vissen. De vorige eigenaren van KBTS hebben ons uitgebreid geïnformeerd over de techniek en de mogelijke toepassingen ervan. Nu de onderwatercameratechniek bij ATKB ondergebracht is, kan het leren en op termijn doorontwikkelen beginnen.”

Wat komt er allemaal kijken bij het plaatsen van zo’n camerabox?

,,Op een onderzoekslocatie heb je met verschillende factoren te maken voordat je de camerabox op de perfecte plek hebt geïnstalleerd. Niet alleen fysieke locatie, maar ook andere factoren zoals doorzicht zijn van belang. Uiteindelijk is het doel dat de vis in de camerabox zwemt en daarvoor heb je soms creatieve oplossingen nodig. Iets waar we bij ATKB jaren ervaring mee hebben, pragmatische oplossingen zijn ook nodig voor bijvoorbeeld kreeftenonderzoek. Maatwerk zit in ons DNA. Naast de camera zelf draait het om een robuuste opstelling: denk aan behuizing en bevestiging, stroomvoorziening en voldoende opslag. We kijken per locatie wat er nodig is om langdurig stabiele beelden te krijgen en om het saaysteem veilig en onderhoudbaar te houden. De uitdaging daarin vind ik iedere keer weer leuk””.

Wanneer de vis of vissen zijn vastgelegd op beeld, hoe gaat het dan verder?

,,De beelden die de onderwatercamera’s maken, worden opgeslagen op een NAS (network attached storage). Daarna begint het echte werk: analyseren, categoriseren en duiden van het beeldmateriaal. Daarbij zetten we AI in.”

Waar moet je als ecoloog scherp op blijven waar het gaat om het inzetten van AI?

,,We trainen onze AI-tool actief om soorten te herkennen en alvast te categoriseren. Dat bespaart ons uren turen naar de beelden. Het werk controleren we nog grondig. Daarom ligt onze focus nu op het trainen van de tool, zodat het vloeiender gaat lopen met minder ruimte voor foute data.”

Waarom is controle belangrijk? 

,,Een door AI genoteerde rivierprik zorgde voor opgetrokken wenkbrauwen. Het bleek een stokje te zijn. Dat soort momenten laat zien dat wij als ecoloog nauw betrokken moeten blijven bij de analyse van de verzamelde data. En in niet snelstromend water kunnen vissen dubbel geteld worden, omdat ze langer en vaker in beeld komen. AI is veelbelovend, maar voor het trainen van het model is veel input van deskundige ecologen nodig”

Waar zetten jullie de onderwatercamera’s nu al voor in?

,,We passen de cameraboxen toe voor onderzoek naar vismigratie bij vispassages. Zo werken we mee aan de Visdeurbel in Utrecht. Een concept waarvoor zelfs internationaal veel belangstelling is. Daarnaast hebben we ook een kleinere camerabox beschikbaar voor glasaalonderzoek.”

Wat maakt deze methode diervriendelijker?

,,Analyses op basis van videobeelden uit cameraonderzoek bevatten vaak meer informatie dan analyses op basis van losse foto’s. Met name gedrag van vissen is uit video goed vast te stellen. Door gedrag bij vispassages te analyseren, krijg je beter inzicht in hoe die voorzieningen in de praktijk functioneren zonder dat je dieren hoeft te vangen of te verstoren".

Wanneer is het juiste moment om camera’s op te stellen?

,,Dat hangt af van de onderzoeksvraag. Bij migratieonderzoek naar een bepaalde soort wil je bijvoorbeeld aansluiten op perioden waarin de betreffende soorten daadwerkelijk trekken, zoals in het voor- of najaar. Daarnaast spelen omstandigheden zoals waterstand, doorzicht en stroming een rol. Daarom bepalen we het plaatsingsmoment altijd in samenhang met de locatie en het doel van het onderzoek. En natuurlijk in overleg met de opdrachtgever”

Hoe zie jij de toekomstige mogelijkheden van onderwatercamera’s? 

,,Niet alleen vissen komen haarscherp in beeld. De toepassingen zijn veelbelovend: denk aan onderzoek naar kreeften, bevers en otters”.